Graj, Cyganie, przepiłeś zapłatę,
Húzd rá cigány, megittad az árát,
Wstrzymaj stopy do tańca się rwące;
Ne lógasd a lábadat hiába;
Czym jest troska o wodzie i chlebie,
Mit ér a gond kenyéren és vizen,
W zimny puchar lej wina jak słońce.
Tölts hozzá bort a rideg kupába.
Na tym świecie takie bywa życie,
Mindig igy volt e világi élet,
Raz się marznie, raz goreje skrycie.
Egyszer fázott, másszor lánggal égett;
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Sziv és pohár tele búval, borral,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Véred forrjon mint az örvény árja,
Niech krew twoja jak nurt żywy kipi,
Rendüljön meg a velő agyadban,
Niech mózg w głowie jako popiół zblednie,
Szemed égjen mint az üstökös láng,
Niech się struna każda stanie burzą,
Húrod zengjen vésznél szilajabban,
Oczy błysną jak komety we dnie.
És keményen mint a jég verése,
Jak grad twardy była ludzkie ziarno,
Odalett az emberek vetése.
Gdy się siało w ową ziemię czarną –
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Sziv és pohár tele búval, borral,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Tanulj dalt a zengő zivatartól,
Mint nyög, ordít, jajgat, sír és bömböl,
Ucz się pieśni od dźwięcznej ulewy,
Fákat tép ki és hajókat tördel,
Jakże ona płacze i narzeka;
Életet fojt, vadat és embert öl;
Zmiata statki i wyrywa drzewa,
Háború van most a nagy világban,
I zabija zwierza i człowieka;
Isten sírja reszket a szent honban.
Dziś jest wojną w świecie nieobjętym,
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Pękł grób Boga w tej krainie świętej.
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Sziv és pohár tele búval, borral,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Kié volt ez elfojtott sohajtás,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Mi üvölt, sír e vad rohanatban,
Ki dörömböl az ég boltozatján,
Czyjeż to stłumione westchnienie,
Mi zokog mint malom a pokolban,
Co wciąż krzyczy, płacze, pędzi wściekle,
Hulló angyal, tört szív, őrült lélek,
Kto dobija się do pował nieba,
Vert hadak vagy vakmerő remények?
Żeby niebo łkało jak młyn w piekle?
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Dusza, serce, spadający anioł,
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Nadzieja, wojska, co padły za nią?
Sziv és pohár tele búval, borral,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Mintha ujra hallanók a pusztán
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
A lázadt ember vad keserveit,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Gyilkos testvér botja zuhanását,
S az első árvák sirbeszédeit,
Jak gdybyśmy słyszeli w pustyni,
A keselynek szárnya csattogását,
Biednego człowieka dzikie żale
Prometheusz halhatatlan kínját.
I kij brata na braterskiej głowie,
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Pacierz sierot przy nagrobnej skale,
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot:
Sępich skrzydeł lot cichszy niż dusza,
Sziv és pohár tele búval, borral,
Nieśmiertelny ból Prometeusza.
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
A vak csillag, ez a nyomoru föld
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Hadd forogjon keserű levében,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
S annyi bűn, szenny s ábrándok dühétől
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Tisztuljon meg a vihar hevében,
És hadd jöjjön el Noé bárkája,
Niech się ziemia, ta oślepła gwiazda,
Mely egy uj világot zár magába.
W gorzkiej mazi obraca na osi,
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Niech się z grzechu na zawsze oczyści
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot:
I o łaskę w środku ognia prosi,
Sziv és pohár tele búval, borral,
Niech przybywa Noe na ratunek
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
I świat nowy, i nowy gatunek.
Húzd, de mégse, - hagyj békét a húrnak,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj;
Lesz még egyszer ünnep a világon,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Majd ha elfárad a vész haragja,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
S a viszály elvérzik a csatákon,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Akkor húzd meg ujra lelkesedve,
Isteneknek teljék benne kedve.
Graj, nie czekaj - raczej odłóż skrzypce.
Akkor vedd fel ujra a vonót,
Będzie jeszcze święto na tym świecie;
És derüljön zordon homlokod,
Kiedy gniew się uspokoi w burzy
Szűd teljék meg az öröm borával,
I niezgoda wykrwawi się wreszcie,
Húzd, s ne gondolj a világ gondjával.
Wtedy zagraj ogniściej od nowa,
1854
Byś się bogom, Cyganie, spodobał.
Wtedy smyczek znów dó ręki weż
I niech czoło rozpogodzi pieśń.
Niech twe serce napełni się winem,
Graj, Cyganie, a troska przeminie.