Húzd rá cigány, megittad az árát,
Graj, Cyganie, przepiłeś zapłatę,
Ne lógasd a lábadat hiába;
Wstrzymaj stopy do tańca się rwące;
Mit ér a gond kenyéren és vizen,
Czym jest troska o wodzie i chlebie,
Tölts hozzá bort a rideg kupába.
W zimny puchar lej wina jak słońce.
Mindig igy volt e világi élet,
Na tym świecie takie bywa życie,
Egyszer fázott, másszor lánggal égett;
Raz się marznie, raz goreje skrycie.
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Sziv és pohár tele búval, borral,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Véred forrjon mint az örvény árja,
Rendüljön meg a velő agyadban,
Niech krew twoja jak nurt żywy kipi,
Szemed égjen mint az üstökös láng,
Niech mózg w głowie jako popiół zblednie,
Húrod zengjen vésznél szilajabban,
Niech się struna każda stanie burzą,
És keményen mint a jég verése,
Oczy błysną jak komety we dnie.
Odalett az emberek vetése.
Jak grad twardy była ludzkie ziarno,
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Gdy się siało w ową ziemię czarną –
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Sziv és pohár tele búval, borral,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Tanulj dalt a zengő zivatartól,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Mint nyög, ordít, jajgat, sír és bömböl,
Fákat tép ki és hajókat tördel,
Ucz się pieśni od dźwięcznej ulewy,
Életet fojt, vadat és embert öl;
Jakże ona płacze i narzeka;
Háború van most a nagy világban,
Zmiata statki i wyrywa drzewa,
Isten sírja reszket a szent honban.
I zabija zwierza i człowieka;
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Dziś jest wojną w świecie nieobjętym,
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Pękł grób Boga w tej krainie świętej.
Sziv és pohár tele búval, borral,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
Kié volt ez elfojtott sohajtás,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Mi üvölt, sír e vad rohanatban,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Ki dörömböl az ég boltozatján,
Mi zokog mint malom a pokolban,
Czyjeż to stłumione westchnienie,
Hulló angyal, tört szív, őrült lélek,
Co wciąż krzyczy, płacze, pędzi wściekle,
Vert hadak vagy vakmerő remények?
Kto dobija się do pował nieba,
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
Żeby niebo łkało jak młyn w piekle?
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot,
Dusza, serce, spadający anioł,
Sziv és pohár tele búval, borral,
Nadzieja, wojska, co padły za nią?
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Mintha ujra hallanók a pusztán
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
A lázadt ember vad keserveit,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Gyilkos testvér botja zuhanását,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
S az első árvák sirbeszédeit,
A keselynek szárnya csattogását,
Jak gdybyśmy słyszeli w pustyni,
Prometheusz halhatatlan kínját.
Biednego człowieka dzikie żale
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
I kij brata na braterskiej głowie,
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot:
Pacierz sierot przy nagrobnej skale,
Sziv és pohár tele búval, borral,
Sępich skrzydeł lot cichszy niż dusza,
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Nieśmiertelny ból Prometeusza.
A vak csillag, ez a nyomoru föld
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj,
Hadd forogjon keserű levében,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
S annyi bűn, szenny s ábrándok dühétől
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Tisztuljon meg a vihar hevében,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
És hadd jöjjön el Noé bárkája,
Mely egy uj világot zár magába.
Niech się ziemia, ta oślepła gwiazda,
Húzd, ki tudja meddig húzhatod,
W gorzkiej mazi obraca na osi,
Mikor lesz a nyűtt vonóbul bot:
Niech się z grzechu na zawsze oczyści
Sziv és pohár tele búval, borral,
I o łaskę w środku ognia prosi,
Húzd rá cigány, ne gondolj a gonddal.
Niech przybywa Noe na ratunek
Húzd, de mégse, - hagyj békét a húrnak,
I świat nowy, i nowy gatunek.
Lesz még egyszer ünnep a világon,
Graj, Cyganie, nad skrzypcami drżyj;
Majd ha elfárad a vész haragja,
Aż się smyczek postrzępi jak kij;
S a viszály elvérzik a csatákon,
Puchar, serce całe w smutku, w winie,
Akkor húzd meg ujra lelkesedve,
Graj, Cyganie, a troska przeminie!
Isteneknek teljék benne kedve.
Akkor vedd fel ujra a vonót,
Graj, nie czekaj - raczej odłóż skrzypce.
És derüljön zordon homlokod,
Będzie jeszcze święto na tym świecie;
Szűd teljék meg az öröm borával,
Kiedy gniew się uspokoi w burzy
Húzd, s ne gondolj a világ gondjával.
I niezgoda wykrwawi się wreszcie,
1854
Wtedy zagraj ogniściej od nowa,
Byś się bogom, Cyganie, spodobał.
Wtedy smyczek znów dó ręki weż
I niech czoło rozpogodzi pieśń.
Niech twe serce napełni się winem,
Graj, Cyganie, a troska przeminie.