Kud stupaš sad, promisli, učenjače,

Zważ, oto wchodzisz; uczony człowieku,

Po čovječanstva rasutim dronjcima.

Na porzucone łachmany ludzkości.

Slovima tmurnim kao zimska noć

Z ponurych liter jak z zimowej nocy

Napisan leži nauk užasan:

Zieje tu morał przepełniony zgrozą:

„Milijuni dok se za bijedu rađaju,

„Póki na nędzę rodzą się miliony,

Tisuće ide blaženstvo na zemlji

Szczęście zaledwię tysiącom przypadnie,

Umom božanskim, čuvstvom anđela,

Jeżeli w Bogu i z anielskim czuciem

Znadu li koristit dane životne.“

Zdołają spożyć dni swego żywota."

Čem tralje te? Da ko u polje ovce

Po co te łachy? Abyśmy jąk owce

Pasemo ih, i tim bljutavim znanjem

Paśli się na nich? I próżną wiedzą

Nažderani da protratimo dan,

Przeżarci, zmarnotrawili dzień?

Dan Gospodnji, i život narodni.

Dzień Boga! Życie narodu!

Čem tralje te? Po mirisu prepoznam

Po co te łachy? Po ich zapachu

Čovjeka-zveri grijehe baš sve.

Człowieczej bestii rozpoznaję grzechy.

Krepost pisala na taj list, al nekoć

Tu na tej karcie lśni dobro; lecz kiedyś

Lupešku nosila odjeću. A tamo,

Była odzieniem zbójcy. A tam co jest?

Sretni dani nevinosti

Szczęście niewinnych dni jaśnieje

Na nježnoj haljini strtog djevičanstva,

Na poszarpanej sukni dziewicy

Ili na košulji bijesne bludnice,

Lub na szlafroku rozpustnej hetery.

Postali zakon – zaštita krvavih

A tutaj prawo-- na wymytych biało

Izdaja, lažnih sudaca, tirana

Stronicach z krwawych ubrań buntowników,

Na listovima knjige bijelo ispranim.

Sędziów fałszywych i wściekłych tyranów.

I eto tajni brojki, strojeva:

A oto maszyn i liczb tajemnice!

Al oni koji razdrli odjeću

Ci jednak, którzy rozdzierali suknie,

Da iz nje zgodnu knjigu  sačine,

Aby ta piękna powstała z nich księga,

Izvan  broja ostaše, vrte se

Zostali poza liczbą: na kolisku

Na točki koju oluje goni jar

W bezkres pędzonym wściekłymi wichrami

U viru bijede, vrte beskrajno.

Iksiona, w wirach nędzy opętańczej.

Na logu lude mudra glava sni;

Śni mędrca głowa na łożu szaleństwa;

Zvjedoznanstvo je prosjakinja slijepa,

Astronom światy mierzy na gałganach

Traljavo mjeri ono svjetove.

Ślepej żebraczki ślepota i światło

Sljepilo i svijet na listu lažljivu!

Na jednej karcie kruchego papieru.

Iz ropskih dronja knjiga postala,

Z odzieży tchórzów i.ludu pod jarzmem

Pa sad sloboda i junačka dob

Powstała księga, która wolność głosi

Veliku povijest u njoj pričaju.

I bohaterów epokowe dzieje.

Vjernost, prijateljstvo zbori nam na listu

Karta, co wierność i przyjaźń obwieszcza,

Ruglo vjerolomstva što ga načini.

Z odzienia zdrajców powstała nikczemnych.

Strahovita posvuda lažlivost!

Wszędzie szalbierstvwo i podłość kłamliwa!

Pisana slova lista blijedi

Martwe oblicze papierowej karty

Lik samrtnički gnjevno proklinje.

Kłam tu zadaje pisanej literze.

Krpo zemalja, ime ti knjižnica.

Śmieciarnio krajów, biblioteką zwana,

Al gde je knjiga što dovodi na cilj?

Gdzie masz tę księgę, co do celu wiedzie?

Gdje je sreća većine, da li je

Gdzie jest większości upragnione szczęście?

Sa knjigom svijet naprijed krenuo?

Czy dzięki książkom posunął się świat?

Kreće, al što je narod slavniji

Posunął, patrz - im większa ludów chwała;

To mu je izrod sve užasniji

Tym potworniejsze ich śmiecie i męty,

I gnjevna grud razdrta čovjeka

A pierś wzburzona człowieka w łachmanach

Priprema propast slavi narodnoj.

O pomór woła dla swego narodu.

Zar da srušimo što tisućljeća

Lecz nam czy burzyć, co tysiąclecia

Uz svjetlost uma revno stvarala?

W światłościach mózgu poczęły mozolnie?

Djela mudraca, djela pjesnika,

Dzieła poetów, filozofów dzieła

Sve iz iskustva zlatnog rudnika

I to, co z złotych kopalń doświadczenia

Što je vrijeme već izrovilo?

Przed nasze oczy powynosił czas?

Koliki sjajni um se raskide

Olśniewających ile dusz runęło

Bdijuć kraj srca što gori ruševno

Czuwając w serca płonącej ruinie,

Da poniženim jadnim ljudima

Aby zbłąkanym, porażonym braciom

Smjernice pruži, snagu, utjehu.

Wskazać kierunek, tchnąć wiarę i siłę.

Junaci to su, al nepriznati

Bohaterowie nie uznanych zasług,

Koje – kad mrtvi bili već i kad

Przez świat wielbieni, gdy zeszli ze świata,

bez straha smio – sramno zahvalan

Gdy suchy laur im jedyną zapłatą,

Pogani svijet obožavao.

Zbawienia ludu światli męczennicy,

Te žrtve misli da usreće svijet,

Czy wszyscy oni wraz z tłumem szmaciarzy

Zar s trgovcima krpa obmana,

O sercach w próchnie i zgnuśniałych mózgach,

S tupoglavcima srca začmala,

Z krzewicielami ciemnych namiętności,

S učiteljima strasti pogubnih,

Czy wszyscy razem - szlachetni przez łotrów –

Sve zajedno – i dobre radi zlih –

Na jednym stosie spopelić się mają?

Na lomači da spalimo u prah?

O nie, nie! To ból przeze mnie gadał,

Oh, ne, ne! Sve što rekoh bješe bol

Bo tylu duchów nieulękłych trudy,

Da trud tolikih duša odlučnih

Tyle umysłów jasnych nie zdołało

I sjajne misli – blata sinove

Wydźwignąć z bagna synów pohańbienia!

Ne mogoše iz blata podići!

Bo już na ziemi ledwo kącik został,

Da je na zemlji jedva koji kut,

Zaledwie kępka zieleni wśród piachów,

Oazica u pijesku pustinjskom

Gdzie imię „człowiek" w najwyższej jest cenie

Gdje ime „čovjek“ bobro prolazi,

I gdzie odwieczny przywilej tworzenia

Gdje drevna prava stvaralaštva još

Dziedziczy każdy, kto nosi to imię -

Imenu „čovjek“ bar pripisuju –

Chyba że czarnym urodził się człowiek,

Iznimno ako rodio se crn,

Wtedy bydlęciem go nazwą panowie,

Jer Crnca stokom zovu silnici

By chłostać biczem boskie podobieństwo.

I crn lik bga zvjerski bičuju.

A jednak - jednak trzeba śię trudzić.

Ipak se, ipak treba truditi,

Oto duch nowy przebija skorupę

Jer novi duh počinje borbu već

I poprzez dusze nowe kreśli drogi:

I novi pravac duše prožima:

Surowe ludy jaśniejszym uczuciem

Čišća čuvstva u narod sirovi

I bardziej płodną chce natchnąć ideą,

I plodonosne misli cijepiti,

Aby nareszcie objęły się w sercu,

Da se napokon zagrle srdačno

Władztwo oddając prawdzie i miłości.

I da zavlada ljubav, pravednost,

By najpodlejszy chłop w swej nędznej chacie

Da poslednji seljak u kolibi

Mógł rzec z ufnością: nie jestem samotny!

Kazati mogne: ne, ja nisam sam!

Posiadam braci rozliczne miliony,

Ja imam braću, milijune njih!

Ja ich, a oni mnie bronić gotowi.

Ja sve njih branim, oni brane mene,

Cokolwiek niesiesz, nie strwożysz mnie, losie.

Ne bojim te se, kobi, htjela makar što!

Oto dlaczego upadać nie wolno.

To je zbog čeg se klonut ne smije.

W mrówczym wysiłku gromadźmy to wszystko,

Slažimo kao pčele marljivo

Co mózg nasz twarzy w natchnionej godzinie,

Što razum stvara kad je nadahnut,

I układając kamyk na kamyku ,

Pa kad skupimo kamen po kamen

Budujmy Babel nachodzących czasów,

Dignimo novog doba Babilon

Aż nam urośnie po gwiazdy wysokie.

Dok ne uzraste do zvijezda čak.

A gdy zajrzawszy przez niebieskie bramy

Kad kroz nebeska vrata virnemo

Anielskich chórów posłyszymy dźwięki,

Gdje anđeoske glazbe čuješ zvuk,

Gdy każdą kroplę naszej ziemskiej krwi

Pa nam zemaljske krvi svaku kap

Przepali płomień najwyższej rozkoszy,

Razgrije plamen sjajne vječnosti,

Wtedy jak dawne rozejdżmy się ludy,

raziđimo se ko stari narodi

Aby od nowa cierpliwie się uczyć.

I opet počnimo trpjeti i učiti.

Więc to jest los nasz, więc nie ma tu kresu?

Zar je to kob? Zar kraja ni u čem?

Nie ma, nię będzie, aż ziemia pod stopą

Nem ga dok svijet ne izumre

Razem z żywymi oblecze się w kamień.

I živ se čovjek ne okameni.

Co nam więc czynić na tym świecie? Walczyć

Što nam je činiti? Boriti se,

I swojej duszy wypełniać pragnienia.

Čežnjama duše stvarni dati sok.

Jesteśmy ludżmi, synami ziemi

„Čovjek“ smo, neba i zemlje smo sin,

I nieba. Dusza wznoszącym jest skrzydłem.

Duša nam krilo što nosi u nebo,

Czy przeto zamiast podnośić się w niebo

A mi, namjesto da stremimo uvis,

Mamy tu gnuśnieć i jak liche ptaki

Ko loše ptice dosađujemo se

Z dnia na dzień błotem się karmić z bagniska?

I životarimo sišuć barski mulj.

Co nam więc czynić na tym świecie? Walczyć

Što nam je činiti? Boriti se

O najwznioślejsze, ze wszystkich sił swoich.

Svim snagama za plemenitost.

Przed nami losy naszego narodu.

Pred nama stoji budućnost naroda,

Gdy go dżwigniemy z niewolnej topieli

Izborimo li da ne potone,

I w jasnym zmagań duchowych promieniu

I uz sjaj čisti borbe duhovne

Tam podniesiemy, gdzie moc nasza sięga -

Dignemo li je što može naviše,

Wtedy odchodząc ku ojcowym prochom

Tad ćemo moći pred prahom predaka

Powiemy życiu: Dzięki za twą szczodrość,

Uzviknuti: živote, havala ti,

Dobra to była i męska robotą.

Zabavan to je, muški posao.