Onde está a tirania,
Hol zsarnokság van,
aí está a tirania,
não só nas espingardas,
ott zsarnokság van,
não só atrás das grades,
nemcsak a puskacsőben,
não só nas salas de interrogatório,
não só noite de vela,
nemcsak a börtönökben,
ou na voz da sentinela,
aí está a tirania,
nemcsak a vallatószobákban,
não só na noite de fumo,
nemcsak az éjszakában
na inflamada acusação,
não só na confissão,
kiáltó őr szavában,
no morse dos toques na parede,
ott zsarnokság van
não só na sentença fria
do juiz que culpados pronuncia,
nemcsak a füst-sötéten
aí está a tirania,
não só na militar
gomolygó vádbeszédben,
ordem de «fogo» ou de «sentido»,
beismerésben,
no rufar do tambor
e no modo como o corpo
rabok fal-morse-jében,
para a cova é sacudido,
nemcsak a bíró hűvös
não só nas novidades
apenas sussurradas
ítéletében: bűnös! –
pelas frestas das portas
antes de fechadas,
ott zsarnokság van,
no dedo sobre a boca
nemcsak a katonásan
para bocas caladas,
aí está a tirania,
pattogtatott “vigyázz!”-ban,
não só nas rugas, grades
“tűz”-ben, a dobolásban
construídas nas caras,
e dentro dessas grades
s abban, ahogy a hullát
os gritos sem palavras,
nas torrentes roladas
gödörbe húzzák,
de lágrimas caladas
nemcsak a titkon
que aumentam o silêncio
e nas pupilas opadas,
félig nyílt ajtón
aí está a tirania,
ijedten
não só nos fortes vivas
berrados perfilados
besuttogott hírekben,
com hurras e canções,
a száj elé kapott ujj
onde está a tirania,
aí está a tirania,
“pszt”-jében, hogy ne mozdulj,
não só nas próprias mãos
que mornas aplaudem,
hol zsarnokság van,
na trombeta, na ópera,
ott zsarnokság van
também na retumbante
e mentirosa pedra das estátuas,
nemcsak a rács-szilárdan
nas cores, nas galerias,
fölrakott arcvonásban
dentro das molduras,
mesmo já nos pincéis;
s e rácsban már szótlan
não só no som dos carros
rastejando na noite
vergődő jajsikolyban,
silenciosa, e como param
a csöndet
à porta;
növelő néma könnyek
onde está a tirania,
tangivelmente está
zuhatagában,
em tudo,
como nem dantes o teu Deus;
táguló szembogárban,
aí está a tirania,
az van az éjben halkan
nos jardins infantis,
nos conselhos do pai,
sikló gépkocsizajban
nos sorrisos da mãe,
meg abban,
no modo de a criança
responder a um estranho;
megállt a kapulajban;
não só no arame farpado,
abban, ahogy a “halló”
não só nas linhas do livro,
nos slogans que enlouquecem
közben – érzed – a kagyló
mais que o arame farpado;
csöndjén keresztül
aí está ela, está
no jogo das escondidas,
figyel egy idegen fül;
como quando a mulher diz
quando voltas meu querido;
nemcsak a telefondrót
nos tão habituais
közt vergődő Laokoon-mód:
olá-como-vais,
nos apertos-de-mão
vonat, repülő, sínpár,
de súbito mais moles,
gúzsbog, kötélszár,
onde repentinamente
gela a cara que amas,
mert zsarnokság van,
porque ela está presente
nos encontros, nas camas,
nemcsak a talpra álltan
não só no interrogatório
harsogott éljenekben,
mas na confissão,
nas palavras doces
hurrákban, énekekben,
como mosca no vinho,
az ernyedetlen
porque nem nos teus sonhos
estarás sozinho,
tapsoló tenyerekben,
aí no leito nupcial
e já antes do desejo
az operában,
porque só achas bela
a trombitában,
a que já era dela;
com ela te deitavas
ott van az utca sarkán
e pensavas que amavas,
az éppoly harsány –
no prato ou no copo,
está no nariz e na boca,
vígan vagy kongó zordan
no frio e no escuro,
ao ar livre e na tua toca,
feszülő kőszoborban,
como se pela tua janela aberta
az van a derűtelen
entrasse um cheiro a podre,
como se houvesse em casa
tarkálló képteremben,
uma fuga de gás,
külön minden keretben,
quando falas contigo
quem pergunta é a tirania
már az ecsetben;
e nem no que imaginas
tens autonomia,
mert zsarnokság ott van
já a via láctea parece
jelenvalóan
fronteira de holofotes
e de campos de minas:
mindenekben,
a estrela é um postigo,
ahogy a régi istened sem;
do céu a tenda vasta
é um campo de trabalho;
mert zsarnokság van
porque a tirania fala
de febres e de sinos,
az óvodákban,
do padre da confissão,
az apai tanácsban,
do padre do sermão,
igreja, parlamento,
az anya mosolyában,
cadafalso – palcos são;
abban, ahogy a gyermek
mal fechas os olhos
e sempre ela te guarda;
dadog az idegennek,
anda sempre contigo
qual doença ou memória;
ahogy, mielőtt súgtál,
ouves o rolar do comboio
hátrafordultál,
que repete «estás preso»;
na montanha ou na praia
nemcsak a szögesdrótban,
é o ar que respiras;
nemcsak a könyvsorokban
no relâmpago reluz,
no som inesperado,
szögesdrótnál is jobban
está em cada luz,
no coração que bate;
bénító szólamokban;
na tranquilidade,
az ott van
no tédio das algemas,
na chuva que desaba
a búcsúcsókban,
qual grade até ao céu,
ahogy így szól a hitves:
na neve que te cerca
como o branco da cela;
mikor jössz haza, kedves,
é ela que te olha
pelos olhos do teu cão,
az utcán oly szokottan
e como em cada meta
ismételt hogy-vagy-okban,
estás nas tuas manhãs,
estás nos teus pensamentos,
a hirtelen puhábban
em cada gesto teu;
szorított kézfogásban,
como o rio em seu leito
nela segues e a crias;
ahogy egyszercsak
olhas para fora e ela
é que te vê no espelho,
szerelmed arca megfagy,
ela espreita, não corras,
mert ott van
és preso e carcereiro;
no cheiro do tabaco,
a légyottban,
no tecido da roupa
nemcsak a vallatásban,
ela vai-se entranhando
e entra-te nos miolos;
ott van a vallomásban,
julgas ter uma ideia
mas cada ideia é dela,
az édes szómámorban,
podes olhar mas vês
mint légydög a borodban,
só o feitiço dela,
e o fósforo que atiraste
mert álmaidban
sem antes o pisares
sem vagy magadban,
pode atear no bosque
um fogo que te cerca;
ott van a nászi ágyban,
ela assim te vigia
no trabalho e em casa;
előtte már a vágyban,
e não sabes que é viver,
mert szépnek csak azt véled,
que é carne ou que é pão,
que é amar, desejar,
mi egyszer már övé lett;
ou só abrir os braços,
vele hevertél,
assim fabrica o escravo
as correntes que arrasta;
ha azt hitted, szerettél,
se comes, a engordas,
para ela geras filhos,
tányérban és pohárban,
onde está a tirania,
az van az orrba-szájban,
cada qual é um elo,
tu fedes ao seu cheiro,
világban és homályban,
tu mesmo és tirania;
szabadban és szobádban,
como a toupeira ao sol,
é cega a escuridão,
mintha nyitva az ablak
temos medo no quarto
qual se fosse o deserto;
s bedől a dögszag,
porque onde está a tirania
mintha a házban
tudo se torna vão,
mesmo esta fiel canção,
valahol gázfolyás van,
ou tudo o que se cria,
ha magadban beszélgetsz,
porque ela está
na tua campa já,
ő, a zsarnokság kérdez,
quem tu foste dirá,
a ela serve a tua cinza lá.
képzeletedben
se vagy független,
fönt a tejút is már más,
határsáv, hol fény pásztáz,
aknamező; a csillag:
kémlelő ablak,
a nyüzsgő égi sátor
egyetlen munkatábor;
mert zsarnokság szól
lázból, harangozásból,
a papból, kinek gyónol,
a prédikációkból,
templom, parlament, kínpad,
megannyi színpad;
hunyod-nyitod a pillád,
mind az tekint rád;
mint a betegség,
veled megy, mint az emlék,
vonat kereke, hallod,
rab vagy, erre kattog;
hegyen és tavak mellett
be ezt lehelled;
cikáz a villám, az van
minden váratlan
zörejben, fényben,
szív-hökkenésben;
a nyugalomban,
a bilincs-unalomban,
a záporzuhogásban,
az égig érő rácsban,
a cellafal-fehéren
bezáró hóesésben;
az néz rád
kutyád szemén át,
s mert minden célban ott van,
ott van a holnapodban,
gondolatodban,
minden mozdulatodban;
mint víz a medret,
követed és teremted;
kémlelődsz ki e körből,
ő néz rád a tükörből,
ő les, hiába futnál,
fogoly vagy, s egyben foglár;
dohányod zamatába,
ruháid anyagába
beivódik, evődik
velődig;
töprengenél, de eszmét
tőle fogan csak elméd,
néznél, de csak azt látod,
amit ő eléd varázsolt,
s már körben lángol
erdőtűz gyufaszálból,
mert mikor ledobtad;
el nem tapodtad;
így rád is ő vigyáz már
gyárban, mezőn, a háznál;
s nem érzed már, mi élni,
hús és kenyér mi,
mi szeretni, kívánni,
karod kitárni,
bilincseit a szolga
maga így gyártja s hordja;
ha eszel, őt növeszted,
fiad neki nemzed,
hol zsarnokság van:
mindenki szem a láncban;
belőled bűzlik, árad,
magad is zsarnokság vagy;
mert már miattad dermed
dacba a gyermek,
s lesz az öledben ringó
feleség ringyó;
vakondként napsütésben
így járunk vaksötétben
s feszengünk kamarában
futva bár Szaharában;
mert ahol zsarnokság van,
minden hiában,
e dal is, az ilyen hű,
akármilyen mű,
mert ott áll
eleve sírodnál,
ő mondja meg, ki voltál,
porod is neki szolgál.