Zważ, oto wchodzisz; uczony człowieku,

Kud stupaš sad, promisli, učenjače,

Na porzucone łachmany ludzkości.

Po čovječanstva rasutim dronjcima.

Z ponurych liter jak z zimowej nocy

Slovima tmurnim kao zimska noć

Zieje tu morał przepełniony zgrozą:

Napisan leži nauk užasan:

„Póki na nędzę rodzą się miliony,

„Milijuni dok se za bijedu rađaju,

Szczęście zaledwię tysiącom przypadnie,

Tisuće ide blaženstvo na zemlji

Jeżeli w Bogu i z anielskim czuciem

Umom božanskim, čuvstvom anđela,

Zdołają spożyć dni swego żywota."

Znadu li koristit dane životne.“

Po co te łachy? Abyśmy jąk owce

Čem tralje te? Da ko u polje ovce

Paśli się na nich? I próżną wiedzą

Pasemo ih, i tim bljutavim znanjem

Przeżarci, zmarnotrawili dzień?

Nažderani da protratimo dan,

Dzień Boga! Życie narodu!

Dan Gospodnji, i život narodni.

Po co te łachy? Po ich zapachu

Čem tralje te? Po mirisu prepoznam

Człowieczej bestii rozpoznaję grzechy.

Čovjeka-zveri grijehe baš sve.

Tu na tej karcie lśni dobro; lecz kiedyś

Krepost pisala na taj list, al nekoć

Była odzieniem zbójcy. A tam co jest?

Lupešku nosila odjeću. A tamo,

Szczęście niewinnych dni jaśnieje

Sretni dani nevinosti

Na poszarpanej sukni dziewicy

Na nježnoj haljini strtog djevičanstva,

Lub na szlafroku rozpustnej hetery.

Ili na košulji bijesne bludnice,

A tutaj prawo-- na wymytych biało

Postali zakon – zaštita krvavih

Stronicach z krwawych ubrań buntowników,

Izdaja, lažnih sudaca, tirana

Sędziów fałszywych i wściekłych tyranów.

Na listovima knjige bijelo ispranim.

A oto maszyn i liczb tajemnice!

I eto tajni brojki, strojeva:

Ci jednak, którzy rozdzierali suknie,

Al oni koji razdrli odjeću

Aby ta piękna powstała z nich księga,

Da iz nje zgodnu knjigu  sačine,

Zostali poza liczbą: na kolisku

Izvan  broja ostaše, vrte se

W bezkres pędzonym wściekłymi wichrami

Na točki koju oluje goni jar

Iksiona, w wirach nędzy opętańczej.

U viru bijede, vrte beskrajno.

Śni mędrca głowa na łożu szaleństwa;

Na logu lude mudra glava sni;

Astronom światy mierzy na gałganach

Zvjedoznanstvo je prosjakinja slijepa,

Ślepej żebraczki ślepota i światło

Traljavo mjeri ono svjetove.

Na jednej karcie kruchego papieru.

Sljepilo i svijet na listu lažljivu!

Z odzieży tchórzów i.ludu pod jarzmem

Iz ropskih dronja knjiga postala,

Powstała księga, która wolność głosi

Pa sad sloboda i junačka dob

I bohaterów epokowe dzieje.

Veliku povijest u njoj pričaju.

Karta, co wierność i przyjaźń obwieszcza,

Vjernost, prijateljstvo zbori nam na listu

Z odzienia zdrajców powstała nikczemnych.

Ruglo vjerolomstva što ga načini.

Wszędzie szalbierstvwo i podłość kłamliwa!

Strahovita posvuda lažlivost!

Martwe oblicze papierowej karty

Pisana slova lista blijedi

Kłam tu zadaje pisanej literze.

Lik samrtnički gnjevno proklinje.

Śmieciarnio krajów, biblioteką zwana,

Krpo zemalja, ime ti knjižnica.

Gdzie masz tę księgę, co do celu wiedzie?

Al gde je knjiga što dovodi na cilj?

Gdzie jest większości upragnione szczęście?

Gdje je sreća većine, da li je

Czy dzięki książkom posunął się świat?

Sa knjigom svijet naprijed krenuo?

Posunął, patrz - im większa ludów chwała;

Kreće, al što je narod slavniji

Tym potworniejsze ich śmiecie i męty,

To mu je izrod sve užasniji

A pierś wzburzona człowieka w łachmanach

I gnjevna grud razdrta čovjeka

O pomór woła dla swego narodu.

Priprema propast slavi narodnoj.

Lecz nam czy burzyć, co tysiąclecia

Zar da srušimo što tisućljeća

W światłościach mózgu poczęły mozolnie?

Uz svjetlost uma revno stvarala?

Dzieła poetów, filozofów dzieła

Djela mudraca, djela pjesnika,

I to, co z złotych kopalń doświadczenia

Sve iz iskustva zlatnog rudnika

Przed nasze oczy powynosił czas?

Što je vrijeme već izrovilo?

Olśniewających ile dusz runęło

Koliki sjajni um se raskide

Czuwając w serca płonącej ruinie,

Bdijuć kraj srca što gori ruševno

Aby zbłąkanym, porażonym braciom

Da poniženim jadnim ljudima

Wskazać kierunek, tchnąć wiarę i siłę.

Smjernice pruži, snagu, utjehu.

Bohaterowie nie uznanych zasług,

Junaci to su, al nepriznati

Przez świat wielbieni, gdy zeszli ze świata,

Koje – kad mrtvi bili već i kad

Gdy suchy laur im jedyną zapłatą,

bez straha smio – sramno zahvalan

Zbawienia ludu światli męczennicy,

Pogani svijet obožavao.

Czy wszyscy oni wraz z tłumem szmaciarzy

Te žrtve misli da usreće svijet,

O sercach w próchnie i zgnuśniałych mózgach,

Zar s trgovcima krpa obmana,

Z krzewicielami ciemnych namiętności,

S tupoglavcima srca začmala,

Czy wszyscy razem - szlachetni przez łotrów –

S učiteljima strasti pogubnih,

Na jednym stosie spopelić się mają?

Sve zajedno – i dobre radi zlih –

O nie, nie! To ból przeze mnie gadał,

Na lomači da spalimo u prah?

Bo tylu duchów nieulękłych trudy,

Oh, ne, ne! Sve što rekoh bješe bol

Tyle umysłów jasnych nie zdołało

Da trud tolikih duša odlučnih

Wydźwignąć z bagna synów pohańbienia!

I sjajne misli – blata sinove

Bo już na ziemi ledwo kącik został,

Ne mogoše iz blata podići!

Zaledwie kępka zieleni wśród piachów,

Da je na zemlji jedva koji kut,

Gdzie imię „człowiek" w najwyższej jest cenie

Oazica u pijesku pustinjskom

I gdzie odwieczny przywilej tworzenia

Gdje ime „čovjek“ bobro prolazi,

Dziedziczy każdy, kto nosi to imię -

Gdje drevna prava stvaralaštva još

Chyba że czarnym urodził się człowiek,

Imenu „čovjek“ bar pripisuju –

Wtedy bydlęciem go nazwą panowie,

Iznimno ako rodio se crn,

By chłostać biczem boskie podobieństwo.

Jer Crnca stokom zovu silnici

A jednak - jednak trzeba śię trudzić.

I crn lik bga zvjerski bičuju.

Oto duch nowy przebija skorupę

Ipak se, ipak treba truditi,

I poprzez dusze nowe kreśli drogi:

Jer novi duh počinje borbu već

Surowe ludy jaśniejszym uczuciem

I novi pravac duše prožima:

I bardziej płodną chce natchnąć ideą,

Čišća čuvstva u narod sirovi

Aby nareszcie objęły się w sercu,

I plodonosne misli cijepiti,

Władztwo oddając prawdzie i miłości.

Da se napokon zagrle srdačno

By najpodlejszy chłop w swej nędznej chacie

I da zavlada ljubav, pravednost,

Mógł rzec z ufnością: nie jestem samotny!

Da poslednji seljak u kolibi

Posiadam braci rozliczne miliony,

Kazati mogne: ne, ja nisam sam!

Ja ich, a oni mnie bronić gotowi.

Ja imam braću, milijune njih!

Cokolwiek niesiesz, nie strwożysz mnie, losie.

Ja sve njih branim, oni brane mene,

Oto dlaczego upadać nie wolno.

Ne bojim te se, kobi, htjela makar što!

W mrówczym wysiłku gromadźmy to wszystko,

To je zbog čeg se klonut ne smije.

Co mózg nasz twarzy w natchnionej godzinie,

Slažimo kao pčele marljivo

I układając kamyk na kamyku ,

Što razum stvara kad je nadahnut,

Budujmy Babel nachodzących czasów,

Pa kad skupimo kamen po kamen

Aż nam urośnie po gwiazdy wysokie.

Dignimo novog doba Babilon

A gdy zajrzawszy przez niebieskie bramy

Dok ne uzraste do zvijezda čak.

Anielskich chórów posłyszymy dźwięki,

Kad kroz nebeska vrata virnemo

Gdy każdą kroplę naszej ziemskiej krwi

Gdje anđeoske glazbe čuješ zvuk,

Przepali płomień najwyższej rozkoszy,

Pa nam zemaljske krvi svaku kap

Wtedy jak dawne rozejdżmy się ludy,

Razgrije plamen sjajne vječnosti,

Aby od nowa cierpliwie się uczyć.

raziđimo se ko stari narodi

Więc to jest los nasz, więc nie ma tu kresu?

I opet počnimo trpjeti i učiti.

Nie ma, nię będzie, aż ziemia pod stopą

Zar je to kob? Zar kraja ni u čem?

Razem z żywymi oblecze się w kamień.

Nem ga dok svijet ne izumre

Co nam więc czynić na tym świecie? Walczyć

I živ se čovjek ne okameni.

I swojej duszy wypełniać pragnienia.

Što nam je činiti? Boriti se,

Jesteśmy ludżmi, synami ziemi

Čežnjama duše stvarni dati sok.

I nieba. Dusza wznoszącym jest skrzydłem.

„Čovjek“ smo, neba i zemlje smo sin,

Czy przeto zamiast podnośić się w niebo

Duša nam krilo što nosi u nebo,

Mamy tu gnuśnieć i jak liche ptaki

A mi, namjesto da stremimo uvis,

Z dnia na dzień błotem się karmić z bagniska?

Ko loše ptice dosađujemo se

Co nam więc czynić na tym świecie? Walczyć

I životarimo sišuć barski mulj.

O najwznioślejsze, ze wszystkich sił swoich.

Što nam je činiti? Boriti se

Przed nami losy naszego narodu.

Svim snagama za plemenitost.

Gdy go dżwigniemy z niewolnej topieli

Pred nama stoji budućnost naroda,

I w jasnym zmagań duchowych promieniu

Izborimo li da ne potone,

Tam podniesiemy, gdzie moc nasza sięga -

I uz sjaj čisti borbe duhovne

Wtedy odchodząc ku ojcowym prochom

Dignemo li je što može naviše,

Powiemy życiu: Dzięki za twą szczodrość,

Tad ćemo moći pred prahom predaka

Dobra to była i męska robotą.

Uzviknuti: živote, havala ti,

Zabavan to je, muški posao.