Zważ, oto wchodzisz; uczony człowieku,

Hová lépsz most, gondold meg, oh tudós,

Na porzucone łachmany ludzkości.

Az emberiségnek elhányt rongyain

Z ponurych liter jak z zimowej nocy

Komor betűkkel, mint a téli éj,

Zieje tu morał przepełniony zgrozą:

Leírva áll a rettentő tanulság:

„Póki na nędzę rodzą się miliony,

     "Hogy míg nyomorra milliók születnek,

Szczęście zaledwię tysiącom przypadnie,

Néhány ezernek jutna üdv a földön,

Jeżeli w Bogu i z anielskim czuciem

Ha istenésszel, angyal érzelemmel

Zdołają spożyć dni swego żywota."

Használni tudnák éltök napjait."

Po co te łachy? Abyśmy jąk owce

     Miért e lom? hogy mint juh a gyepen

Paśli się na nich? I próżną wiedzą

Legeljünk rajta? s léha tudománytól

Przeżarci, zmarnotrawili dzień?

Zabáltan elhenyéljük a napot?

Dzień Boga! Życie narodu!

Az isten napját! nemzet életét!

Po co te łachy? Po ich zapachu

Miért e lom? szagáról ismerem meg

Człowieczej bestii rozpoznaję grzechy.

Az állatember minden bűneit.

Tu na tej karcie lśni dobro; lecz kiedyś

Erény van írva e lapon; de egykor

Była odzieniem zbójcy. A tam co jest?

Zsivány ruhája volt. S amott?

Szczęście niewinnych dni jaśnieje

Az ártatlanság boldog napjai

Na poszarpanej sukni dziewicy

Egy eltépett szűz gyönge öltönyén,

Lub na szlafroku rozpustnej hetery.

Vagy egy dühös bujának pongyoláján.

A tutaj prawo-- na wymytych biało

És itt a törvény - véres lázadók

Stronicach z krwawych ubrań buntowników,

Hamis birák és zsarnokok mezéből

Sędziów fałszywych i wściekłych tyranów.

Fehérre mosdott könyvnek lapjain.

A oto maszyn i liczb tajemnice!

Emitt a gépek s számok titkai!

Ci jednak, którzy rozdzierali suknie,

De akik a ruhát elszaggaták

Aby ta piękna powstała z nich księga,

Hogy majd belőle csínos könyv legyen,

Zostali poza liczbą: na kolisku

Számon kivül maradtak: Ixion

W bezkres pędzonym wściekłymi wichrami

Bőszült vihartól űzött kerekén

Iksiona, w wirach nędzy opętańczej.

Örvény nyomorban, vég nélkül kerengők.

Śni mędrca głowa na łożu szaleństwa;

Az őrült ágyán bölcs fej álmodik;

Astronom światy mierzy na gałganach

A csillagászat egy vak koldus asszony

Ślepej żebraczki ślepota i światło

Condráin méri a világokat:

Na jednej karcie kruchego papieru.

Világ és vakság egy hitvány lapon!

Z odzieży tchórzów i.ludu pod jarzmem

Könyv lett a rabnép s gyávák köntöséből

Powstała księga, która wolność głosi

S most a szabadság és a hősi kor

I bohaterów epokowe dzieje.

Beszéli benne nagy történetét.

Karta, co wierność i przyjaźń obwieszcza,

Hűség, barátság aljas hitszegők

Z odzienia zdrajców powstała nikczemnych.

Gunyáiból készült lapon regél.

Wszędzie szalbierstvwo i podłość kłamliwa!

Irtózatos hazudság mindenütt!

Martwe oblicze papierowej karty

Az írt betűket a sápadt levél

Kłam tu zadaje pisanej literze.

Halotti képe kárhoztatja el.

Śmieciarnio krajów, biblioteką zwana,

     Országok rongya! könyvtár a neved,

Gdzie masz tę księgę, co do celu wiedzie?

De hát hol a könyv mely célhoz vezet?

Gdzie jest większości upragnione szczęście?

Hol a nagyobb rész boldogsága? - Ment-e

Czy dzięki książkom posunął się świat?

A könyvek által a világ elébb?

Posunął, patrz - im większa ludów chwała;

Ment, hogy minél dicsőbbek népei,

Tym potworniejsze ich śmiecie i męty,

Salakjok annál borzasztóbb legyen,

A pierś wzburzona człowieka w łachmanach

S a rongyos ember bőszült kebele

O pomór woła dla swego narodu.

Dögvészt sohajtson a hír nemzetére.

Lecz nam czy burzyć, co tysiąclecia

     De hát ledöntsük, amit ezredek

W światłościach mózgu poczęły mozolnie?

Ész napvilága mellett dolgozának?

Dzieła poetów, filozofów dzieła

A bölcsek és a költők műveit,

I to, co z złotych kopalń doświadczenia

S mit a tapasztalás arany

Przed nasze oczy powynosił czas?

Bányáiból kifejtett az idő?

Olśniewających ile dusz runęło

Hány fényes lélek tépte el magát,

Czuwając w serca płonącej ruinie,

Virrasztott a sziv égő romja mellett,

Aby zbłąkanym, porażonym braciom

Hogy tévedt, sujtott embertársinak

Wskazać kierunek, tchnąć wiarę i siłę.

Irányt adjon s erőt, vigasztalást.

Bohaterowie nie uznanych zasług,

Az el nem ismert érdem hősei,

Przez świat wielbieni, gdy zeszli ze świata,

Kiket - midőn már elhunytak s midőn

Gdy suchy laur im jedyną zapłatą,

Ingyen tehette - csúfos háladattal

Zbawienia ludu światli męczennicy,

Kezdett imádni a galád világ,

Czy wszyscy oni wraz z tłumem szmaciarzy

Népboldogító eszmék vértanúi

O sercach w próchnie i zgnuśniałych mózgach,

Ők mind e többi rongykereskedővel,

Z krzewicielami ciemnych namiętności,

Ez únt fejek - s e megkorhadt szivekkel,

Czy wszyscy razem - szlachetni przez łotrów –

Rosz szenvedélyek oktatóival

Na jednym stosie spopelić się mają?

Ők mind együtt - a jók a rosz miatt -

O nie, nie! To ból przeze mnie gadał,

Egy máglya üszkén elhamvadjanak?

Bo tylu duchów nieulękłych trudy,

     Oh nem, nem! amit mondtam, fájdalom volt,

Tyle umysłów jasnych nie zdołało

Hogy annyi elszánt lelkek fáradalma,

Wydźwignąć z bagna synów pohańbienia!

Oly fényes elmék a sár fiait

Bo już na ziemi ledwo kącik został,

A sűlyedéstől meg nem mentheték!

Zaledwie kępka zieleni wśród piachów,

Hogy még alig bír a föld egy zugot,

Gdzie imię „człowiek" w najwyższej jest cenie

Egy kis virányt a puszta homokon

I gdzie odwieczny przywilej tworzenia

Hol legkelendőbb név az emberé,

Dziedziczy każdy, kto nosi to imię -

Hol a teremtés ősi jogai

Chyba że czarnym urodził się człowiek,

E névhez "ember!" advák örökűl -

Wtedy bydlęciem go nazwą panowie,

Kivéve aki feketén született,

By chłostać biczem boskie podobieństwo.

Mert azt baromnak tartják e dicsők

A jednak - jednak trzeba śię trudzić.

S az isten képét szíjjal ostorozzák.

Oto duch nowy przebija skorupę

     És mégis - mégis fáradozni kell.

I poprzez dusze nowe kreśli drogi:

Egy újabb szellem kezd felküzdeni,

Surowe ludy jaśniejszym uczuciem

Egy új irány tör át a lelkeken:

I bardziej płodną chce natchnąć ideą,

A nyers fajokba tisztább érzeményt

Aby nareszcie objęły się w sercu,

S gyümölcsözőbb eszméket oltani,

Władztwo oddając prawdzie i miłości.

Hogy végre egymást szívben átkarolják,

By najpodlejszy chłop w swej nędznej chacie

S uralkodjék igazság, szeretet.

Mógł rzec z ufnością: nie jestem samotny!

Hogy a legalsó pór is kunyhajában

Posiadam braci rozliczne miliony,

Mondhassa bizton: nem vagyok magam!

Ja ich, a oni mnie bronić gotowi.

Testvérim vannak, számos milliók;

Cokolwiek niesiesz, nie strwożysz mnie, losie.

Én védem őket, ők megvédnek engem.

Oto dlaczego upadać nie wolno.

Nem félek tőled, sors, bármit akarsz.

W mrówczym wysiłku gromadźmy to wszystko,

     Ez az, miért csüggedni nem szabad.

Co mózg nasz twarzy w natchnionej godzinie,

Rakjuk le, hangyaszorgalommal, amit

I układając kamyk na kamyku ,

Agyunk az ihlett órákban teremt.

Budujmy Babel nachodzących czasów,

S ha összehordtunk minden kis követ,

Aż nam urośnie po gwiazdy wysokie.

Építsük egy újabb kor Bábelét,

A gdy zajrzawszy przez niebieskie bramy

Míg oly magas lesz, mint a csillagok.

Anielskich chórów posłyszymy dźwięki,

S ha majd benéztünk a menny ajtaján,

Gdy każdą kroplę naszej ziemskiej krwi

Kihallhatók az angyalok zenéjét,

Przepali płomień najwyższej rozkoszy,

És földi vérünk minden csepjei

Wtedy jak dawne rozejdżmy się ludy,

Magas gyönyörnek lángjától hevültek,

Aby od nowa cierpliwie się uczyć.

Menjünk szét mint a régi nemzetek,

Więc to jest los nasz, więc nie ma tu kresu?

És kezdjünk újra tűrni és tanulni.

Nie ma, nię będzie, aż ziemia pod stopą

     Ez hát a sors és nincs vég semmiben?

Razem z żywymi oblecze się w kamień.

Nincs és nem is lesz, míg a föld ki nem hal

Co nam więc czynić na tym świecie? Walczyć

S meg nem kövűlnek élő fiai.

I swojej duszy wypełniać pragnienia.

Mi dolgunk a világon? küzdeni,

Jesteśmy ludżmi, synami ziemi

És tápot adni lelki vágyainknak.

I nieba. Dusza wznoszącym jest skrzydłem.

Ember vagyunk, a föld s az ég fia.

Czy przeto zamiast podnośić się w niebo

Lelkünk a szárny, mely ég felé viszen,

Mamy tu gnuśnieć i jak liche ptaki

S mi ahelyett, hogy törnénk fölfelé,

Z dnia na dzień błotem się karmić z bagniska?

Unatkozzunk s hitvány madár gyanánt

Co nam więc czynić na tym świecie? Walczyć

Posvány iszapját szopva éldegéljünk?

O najwznioślejsze, ze wszystkich sił swoich.

Mi dolgunk a világon? küzdeni

Przed nami losy naszego narodu.

Erőnk szerint a legnemesbekért.

Gdy go dżwigniemy z niewolnej topieli

Előttünk egy nemzetnek sorsa áll.

I w jasnym zmagań duchowych promieniu

Ha azt kivíttuk a mély sülyedésből

Tam podniesiemy, gdzie moc nasza sięga -

S a szellemharcok tiszta sugaránál

Wtedy odchodząc ku ojcowym prochom

Olyan magasra tettük, mint lehet,

Powiemy życiu: Dzięki za twą szczodrość,

Mondhatjuk, térvén őseink porához:

Dobra to była i męska robotą.

Köszönjük élet! áldomásidat,

Ez jó mulatság, férfi munka volt!

1844